Kan een werknemer een arbeidsdeskundig onderzoek weigeren?
Het gebeurt regelmatig: de werkgever plant een arbeidsdeskundig onderzoek in en de medewerker geeft aan er niet aan mee te willen werken. Wat dan?
Wat de wet van de medewerker vraagt
Een zieke werknemer heeft niet alleen recht op loondoorbetaling, maar ook verplichtingen. Die staan in artikel 7:660a van het Burgerlijk Wetboek: meewerken aan redelijke voorschriften en maatregelen gericht op re-integratie, meewerken aan het opstellen en bijstellen van het plan van aanpak, en aangeboden passende arbeid verrichten.
Is een arbeidsdeskundig onderzoek een redelijk verzoek?
In de regel wel. Het onderzoek dient er juist toe vast te stellen wat er nog mogelijk is, en het is voor de werkgever vaak de enige manier om aan te tonen dat de re-integratiemogelijkheden serieus zijn onderzocht. Het is dus geen controlemiddel, maar een stap in het traject waar beide partijen belang bij hebben.
Dat betekent niet dat elk verzoek automatisch redelijk is. Een onderzoek dat wordt ingepland op een moment dat de bedrijfsarts de medewerker daartoe niet in staat acht, of zonder dat duidelijk is wat de vraagstelling is, kan dat wel degelijk zijn. Stem de timing daarom af met de bedrijfsarts en leg de vraagstelling vooraf vast.
Loonopschorting of loonstop: niet hetzelfde
Blijft de medewerker weigeren, dan heeft de werkgever twee loonmaatregelen tot zijn beschikking. Ze worden vaak door elkaar gehaald, terwijl het verschil groot is.
- Loonopschorting is bedoeld voor controlevoorschriften: de medewerker verschijnt bijvoorbeeld niet bij de bedrijfsarts, waardoor de werkgever niet kán vaststellen of er recht op loon bestaat. Het loon wordt tijdelijk ingehouden en alsnog uitbetaald zodra de medewerker meewerkt.
- Loonstop hoort bij het weigeren van re-integratieverplichtingen zelf, zoals genoemd in artikel 7:629 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek. Dat loon is definitief weg over de periode van weigering; het wordt niet met terugwerkende kracht betaald.
Het weigeren van een redelijk arbeidsdeskundig onderzoek valt in beginsel in de tweede categorie. Kiest u de verkeerde maatregel, dan houdt die bij de rechter meestal geen stand.
De zorgvuldige route
- Voer eerst het gesprek. Vraag waar de weerstand vandaan komt en leg uit wat het onderzoek wél en niet is.
- Waarschuw schriftelijk. Benoem concreet welke verplichting niet wordt nagekomen en welke maatregel volgt als dat zo blijft.
- Meld de maatregel onverwijld. Wie een loonmaatregel niet direct aankondigt, verspeelt het recht erop.
- Twijfelt u? Vraag een deskundigenoordeel aan. UWV oordeelt dan of de medewerker voldoende meewerkt. Ook de medewerker kan dat aanvragen.
Dit is algemene informatie en geen juridisch advies. Laat een loonmaatregel altijd per geval toetsen door een jurist of arbeidsrechtadvocaat.
Wat de medewerker mag verwachten
Tegenover die medewerkingsplicht staat zorgvuldigheid van de kant van het onderzoek: een duidelijke uitleg van doel en werkwijze vooraf, een gesprek waarin de medewerker zijn kant van het verhaal kwijt kan, en een rapport dat wordt besproken — niet over hem, maar mét hem. De arbeidsdeskundige vraagt geen medische informatie op en niet naar de diagnose; die blijft bij de bedrijfsarts. Lees ook wat een arbeidsdeskundige onderzoekt.
Weerstand is meestal zorg
In de praktijk is weigering zelden onwil. Vrijwel altijd zit er een angst onder: voor ontslag, voor het oordeel, voor spoor 2, of simpelweg voor nog een gesprek waarin iemand over je oordeelt. Drie dingen halen die spanning er meestal uit:
- Vertel vóóraf wat er gaat gebeuren en met wie er wordt gesproken.
- Maak duidelijk dat het onderzoek gaat over wérk, niet over gezondheid.
- Leg uit dat de uitkomst ook in het voordeel van de medewerker kan uitvallen: een onderbouwd oordeel dat bepaalde taken niet passend zijn, is even goed een resultaat.
Blijft het dossier klemmen, dan biedt senior arbeidsdeskundige regie vaak uitkomst: een neutrale partij die de koers bewaakt en met beide partijen het gesprek voert.
Een casus voorleggen? Neem contact op met AD-Consult — u ontvangt een concreet voorstel met vraagstelling, tarief en planning.