Van uitval naar werkhervatting: wat verandert er rond de IVA en de rol van de bedrijfsarts?
Wat verandert er rondom de IVA-uitkering, de WIA-beoordeling en de rol van de bedrijfsarts? In 2026 zijn belangrijke ontwikkelingen aangekondigd rondom de re-integratie van zieke werknemers en de beoordeling na twee jaar ziekte. Voor werkgevers én werknemers is het belangrijk om te weten wat deze veranderingen betekenen.
Een van de belangrijkste voorstellen is dat het advies van de bedrijfsarts leidend wordt bij de RIV-toets van UWV. Tegelijkertijd blijft de beoordeling van het recht op een WIA- of IVA-uitkering bij UWV liggen.
Wat is de rol van de bedrijfsarts bij langdurig verzuim?
Tijdens een periode van langdurige ziekte speelt de bedrijfsarts een belangrijke rol. De bedrijfsarts beoordeelt de medische belastbaarheid van de werknemer en adviseert over mogelijkheden voor werkhervatting en re-integratie.
De werkgever en werknemer gebruiken dit advies om afspraken te maken over de re-integratie. Daarbij wordt gekeken naar vragen als:
Welke werkzaamheden kan de werknemer nog uitvoeren?
Kan de eigen functie worden aangepast?
Is ander passend werk binnen de organisatie mogelijk?
Wanneer is een tweede spoor nodig?
Welke stappen zijn nodig richting duurzame werkhervatting?
Een goede samenwerking tussen bedrijfsarts, werkgever, werknemer en arbeidsdeskundige is daarbij essentieel.
Nieuwe rol bedrijfsarts bij de RIV-toets van UWV
Een belangrijke ontwikkeling in 2026 is het wetsvoorstel waarin wordt voorgesteld om het advies van de bedrijfsarts leidend te maken bij de RIV-toets.
De RIV-toets vindt plaats na twee jaar ziekte. UWV beoordeelt dan of werkgever en werknemer voldoende hebben gedaan aan de re-integratie. Wanneer de re-integratie-inspanningen onvoldoende zijn, kan UWV een loonsanctie opleggen waarbij de werkgever maximaal één jaar langer loon moet doorbetalen.
Volgens het nieuwe voorstel moet het voor werkgevers duidelijker worden dat zij aan hun verplichtingen voldoen wanneer zij het advies van de bedrijfsarts opvolgen.
Wat betekent dit voor de verzekeringsarts van UWV?
Hier is een belangrijk onderscheid nodig.
De bedrijfsarts neemt niet de volledige rol van de verzekeringsarts van UWV over. De voorgestelde wijziging heeft betrekking op de RIV-toets en de beoordeling van de re-integratie-inspanningen na twee jaar ziekte.
De beoordeling van het recht op een WIA-uitkering blijft bij UWV. Dat geldt ook voor de beoordeling of iemand in aanmerking komt voor een IVA-uitkering.
IVA-uitkering: wanneer komt iemand hiervoor in aanmerking?
De IVA is onderdeel van de WIA en staat voor Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten.
Voor een IVA-uitkering moet iemand volledig én duurzaam arbeidsongeschikt zijn. UWV beoordeelt of iemand door ziekte nog maximaal 20% van het oorspronkelijke maatmanloon kan verdienen en of deze situatie duurzaam is.
Dat betekent dat een werknemer die volledig arbeidsongeschikt is niet automatisch recht heeft op een IVA-uitkering. Er moet ook sprake zijn van duurzame arbeidsongeschiktheid.
Wanneer herstel of verbetering van de belastbaarheid nog mogelijk wordt geacht, kan bijvoorbeeld een WGA-uitkering aan de orde zijn in plaats van IVA.
Kan een IVA-uitkering eerder worden aangevraagd?
In sommige situaties kan een werknemer al vóór het einde van de normale wachttijd van 104 weken een vervroegde WIA-aanvraag doen.
Dit is mogelijk wanneer binnen 68 weken ziekte duidelijk is dat iemand nu en in de toekomst niet meer kan werken. Voor deze aanvraag is onder andere een verklaring van de bedrijfsarts nodig. Als UWV vervolgens bepaalt dat er recht bestaat op een uitkering, gaat het om een IVA-uitkering.
Een vervroegde WIA-aanvraag kan maar één keer worden gedaan. Daarom is het belangrijk om hierover zorgvuldig te overleggen met de bedrijfsarts en andere betrokken deskundigen.
Wat verandert er voor werkgevers?
Voor werkgevers kan de voorgestelde verandering rondom de RIV-toets meer duidelijkheid bieden.
Het uitgangspunt wordt dat wanneer een werkgever het advies van de bedrijfsarts opvolgt, dit meer zekerheid geeft over de vraag of aan de re-integratieverplichtingen is voldaan. Daarmee wil het kabinet voorkomen dat werkgevers achteraf worden geconfronteerd met een andere medische beoordeling en een mogelijke loonsanctie.
Dat maakt het des te belangrijker om het re-integratiedossier goed bij te houden en gemaakte keuzes zorgvuldig vast te leggen.
Wat betekent dit voor werknemers?
Voor werknemers blijft het belangrijkste uitgangspunt: kijk naar wat nog wél mogelijk is.
Arbeidsongeschiktheid betekent niet automatisch dat iemand helemaal niet meer kan werken. Soms zijn aanpassingen in het eigen werk voldoende. In andere situaties kan ander werk binnen de organisatie passend zijn. Wanneer terugkeer bij de eigen werkgever niet haalbaar is, kan een Spoor 2-traject nodig zijn.
Een arbeidsdeskundig onderzoek kan helpen om deze mogelijkheden concreet in kaart te brengen.
De rol van de arbeidsdeskundige wordt daarmee juist belangrijker
De bedrijfsarts kijkt vanuit medisch perspectief naar de belastbaarheid. De arbeidsdeskundige vertaalt deze mogelijkheden vervolgens naar de praktijk van het werk.
Dat betekent bijvoorbeeld:
Medische mogelijkheden → belastbaarheid → functie-eisen → passend werk → duurzame werkhervatting.
Een arbeidsdeskundige kan onderzoeken of iemand kan terugkeren in de eigen functie, welke aanpassingen nodig zijn en welke alternatieven beschikbaar zijn wanneer terugkeer niet mogelijk is.
Daarmee vormt arbeidsdeskundige begeleiding een belangrijke schakel tussen het medische advies en de praktische uitvoering van de re-integratie.
Van uitval naar werkhervatting
De ontwikkelingen rondom de WIA, IVA, RIV-toets en de rol van de bedrijfsarts laten zien dat goede samenwerking tijdens het verzuimproces steeds belangrijker wordt.
Wacht daarom niet tot het einde van de 104 weken voordat er wordt gekeken naar de mogelijkheden. Door tijdig inzicht te krijgen in de belastbaarheid, functie-eisen en re-integratiemogelijkheden kunnen werkgever en werknemer beter onderbouwde keuzes maken.
Bij AD-consult kijken we naar het volledige plaatje: wat kan iemand nog, wat vraagt het werk en welke route naar werkhervatting is realistisch en duurzaam?
Of het nu gaat om een arbeidsdeskundig consult, Spoor 1-onderzoek, Spoor 2-onderzoek, casemanagement Arbo of begeleiding richting de WIA: ons doel is om duidelijkheid te creëren en beweging te brengen in het re-integratieproces.
Van uitval naar perspectief. Van perspectief naar werkhervatting.
Veelgestelde vragen over IVA, WIA en de bedrijfsarts
Neemt de bedrijfsarts de rol van de verzekeringsarts van UWV over?
Nee. Volgens het voorgestelde wetsvoorstel wordt het advies van de bedrijfsarts leidend bij de RIV-toets na twee jaar ziekte. De beoordeling van het recht op een WIA- of IVA-uitkering blijft bij UWV.
Wanneer heb je recht op een IVA-uitkering?
Bij volledige én duurzame arbeidsongeschiktheid. UWV beoordeelt of aan de voorwaarden wordt voldaan.
Kan een IVA-uitkering eerder dan na 104 weken worden aangevraagd?
Ja, in specifieke situaties kan een vervroegde WIA-aanvraag worden gedaan. Dit kan wanneer binnen 68 weken duidelijk is dat iemand nu en in de toekomst niet meer kan werken.
Wat is de RIV-toets?
De RIV-toets is de beoordeling van UWV na twee jaar ziekte waarbij wordt gekeken of werkgever en werknemer voldoende hebben gedaan aan de re-integratie. Bij onvoldoende inspanningen kan een loonsanctie volgen.
Bron
De ontwikkelingen in dit artikel zijn gebaseerd op actuele informatie van de Rijksoverheid en UWV.
Rijksoverheid – Advies bedrijfsarts wordt leidend bij re-integratietoets zieke werknemer
UWV – Vervroegde WIA (IVA) uitkering aanvragen
Let op: de voorgestelde wijziging rondom de RIV-toets betreft wetgeving in ontwikkeling. De definitieve inhoud en datum van inwerkingtreding kunnen nog wijzigen.
